500+ madde
- bükülgen dildeyimKelime çekim ve yapımları köklerdeki ses değişmeleri ile yapılabilen dil grubu; bükünlü dil; kök bükünlü dil.
- bükünkelimeis.Bükülme izi; büküm yeri.
- bükünlü dildeyimKelime üretim ve durum, cins, kişi, zaman, kip, çatı ve sayı gibi çekimler sırasında, kelimenin kökünde değişiklik olan dil; bükülgen dil; tasrifî…
- bulunma durumudeyimFiilin belirttiği edimin gerçekleştiği yeri gösteren ismin hâli; kalma durumu; lokatif; -de hali.
- bütüncekelimezf.Bütün olarak.
- büyük sesli uyumudeyimTürkçe kelimelerde ilk hecenin ünlüsü kalın ise diğer hecelerin ünlüleri de kalın; eğer ilk hecenin ünlüsü ince ise diğer hecelerin ünlüleri de ince…
- büyük ünlü uyumudeyimbknz. büyük sesli uyumu
- ablatifkelimeis.Lat.İsmin ayrılma hâli; çıkma hâli; uzaklaşma hâli; -den hâli; mef’ulü anh; mef’ulü minh.
- ad köküdeyimHiçbir yapım eki almamış yeni kelime yapmakta kullanılan isimler.
- ad tamlamasıdeyimBirden çok isim ile meydana getirilen tamlamalar; isim tamlaması.
- aded-i rütbîdeyimSıra bildiren sayı.
- afrikatkelimesf.İng.(Ünsüz için) yarı kapantılı.
- ağızkelimeis.eT.Vücudun baş kısmının ön alt tarafında bulunan sindirim sisteminin başlangıcı, tat alma, nefes alıp verme ve konuşma gibi fonksiyonları yerine getiren…
- ağız açıklığıdeyimSesleri çıkarırken alt ve üst çenenin birbirinden ayrılma durumu; ses yolunun açıklık derecesi.
- ağız ünlüsüdeyimAğız boşluğunda meydana gelen ünlüler
- ağızsıkelimesf.Ağza benzer; ağız gibi.
- ağızsılkelimesf.Ağız boşluğunda meydana gelen sesler.
- ağızsılaşmakelimeis.Geniz sesinin ağız sesine dönüşmesi.
- ağızsılaşmakkelimef.Geniz sesi olmaktan çıkmak.
- aglütinasyonkelimeis.Fr.Antikorların hastalık yapan bakterileri toplamak suretiyle hastalığın önlenmesi.
- āheng-i esvātdeyimÜnlü uyumu.
- āheng-i savāitdeyimSesli uyumu.
- aheng-i taklidîdeyimYansımalı sözcükler; onomatopi.
- ahenk kaidesideyimÜnlü uyumu.
- akraba dillerdeyimKöken bakımından aynı dilden kaynaklandıkları kabul edilen diller.
- aksām-ı seb’adeyimYedi kısım.
- aktif fiildeyimÖznesi doğrudan yapıcı, kılıcı olan fiiller.
- akuzatifkelimeis.Lat.Öznenin yaptığı iş ve hareketten doğrudan etkilenen varlığın (nesne) bulunduğu hâl; ismin belirtme hâli; ismin -i hâli; ismin yükleme durumu;…
- alçalan titremdeyimAnlatımda duygu ve düşüncelere göre azalan titrem.
- alemîkelimesf.Ar.Özel isimle ilgili.
- alemiyetkelimeis.Ar.Bir sözcüğün özel isim olma durumu.
- alfabe dışıdeyimBir dilde kullanılan harflerin dışında bir şekil ile gösterilen ses.
- alt tabakadeyimAtomda bir tabakanın içinde bulunan elektronun açısal kuanta sayısına denk gelen bölümü.
- Altaycakelimeis.Altay dağları bölgesinde yaşayan Abaka Türklerinin konuştuğu Türkçe.
- Altayistikkelimeis.Fr.Altay grubu milletlerin dil, kültür, tarih ve edebiyatları ile uğraşan bilim dalı; Altay filolojisi.
- amaç tümlecideyimYüklemin yapılma sebebini açıklayan tümleç. «Sizin hatırınız için bunu yapacağım.»
- ana dildeyimBaşka dil veya lehçelere kaynaklık eden tarihin uzak geçmişinde kalan kök niteliğindeki dil.
- ana dilideyimİnsanın konuşmaya başladığı anda ailesinin ve yakın çevresinin veya soyca bağlı olduğu topluluğun kullandığı dil.
- ana TürkçedeyimTürk dilinin bugünkü ve geçmişteki lehçe ve şivelerinin türediği eski Türkçe devresine kadar geçen yazılı belge kalmamış, nazarî dönem.
- anlam aykırılığıdeyimKarşıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesi.
- anlam bayağılaşmasıdeyimBir sözcüğün gerçek anlamdan, daha bayağı ve kötü anlama kayması.
- anlam bilimideyimDili anlam açısından değerlendiren bilim dalı; semantik.
- anlam bilimseldeyimAnlam bilimi ile ilgili; semantik.
- anlam birimideyimSöz ve şekil bakımından en küçük anlamlı birim kelime ve eklerin fonksiyonel dilbilimindeki adı.
- anlam çokluğudeyimSözcüğün birden çok anlamı karşılaması.
- anlam daralmasıdeyimGeniş anlamlı bir kelimenin bazı anlamlarını yitirerek tek bir kavramı ifade etmesi.
- anlam değişmesideyimBir kelimenin anlamında meydana gelen daralma, genişleme ve bayağılaşma değişiklikleri.
- anlam genişlemesideyimBir kelimenin anlamında yeni eklemeler ortaya çıkmak suretiyle meydana gelen değişiklik.
- anlam kaymasıdeyimBir kelimenin mecaz, eğretileme, gibi yollarla anlamında meydana gelen değişik kalıplaşma.
- anlamdaşkelimesf.(Kelime için) anlamları birbirinin aynısı veya yakın olan; eş anlamlı; müradif; müteradif; sinonim.