- abulikelimeis.Fr.İrade kaybı.
- agnostisizmkelimeis.Fr.Eşyanın öz tabiatı, kaynağı ve kaderi konusunda insan zekâsının yeterli olmadığını ileri süren felsefe öğretisi; bilinmezlik.
- amoralizmkelimeis.Fr.Ahlakın evrensel ve nesnel temelinin bulunmadığını savunan felsefî görüş; ahlaksızlık.
- ampiristkelimeis.Fr.Deneye önem veren.
- ampirizmkelimeis.Fr.Deneycilik.
- antropomorfizmkelimeis.Fr.İnsan duygularını, tutkularını, düşüncelerini ve davranışlarını Tanrılara da mal etme şeklinde ortaya çıkan sapık eğilim; insan biçimcilik; müşebbihe.
- atomistkelimeis.Fr.Atomcu.
- biyolojizmkelimeis.Fr.Gerçekliği yalnızca biyoloji açısından ele alan, organik hayatın kavramlarını öteki gerçeklik alanlarına da uygulayan görüş; dirim bilimcilik.
- determinasyonkelimeis.Fr.Belirlenme işi.
- determinizmkelimeis.Fr.Her olayın başka olayların gerekli ve kaçınılmaz sonucu olduğunu savunan felsefî görüş; gerekircilik, belirlenimcilik.
- dinamizmkelimeis.Fr.Canlı bir varlığın etkin gücü.
- dogmatizmkelimeis.Fr.Birtakım ilkeleri, kuralları, fikirleri her zaman için geçerli değişmez doğrular olarak kabul eden düşünce tarzı; dogmacılık.
- düalizmkelimeis.Fr.Birbirinden ayrı, birbirinden bağımsız, birbirine geri götürülemeyen, birbirinin yanında veya karşısında bulunan iki ilkenin varlığını kabul eden…
- egosantrizmkelimeis.Fr.Bireyin benliğini evrenin merkezi sayan dünya görüşü; ben merkezcilik.
- egzistansiyalizmkelimeis.Fr.Alın yazısının doğmadan önce belirlenmediğini, kişinin bizzat kendi hür iradesiyle belirlediğini; kişi kendini ne duruma getirmişse o durumdan…
- eklektizmkelimeis.Fr.Kurulmuş olan sistemlerden kendisine uygun olanı seçip almak ve kendi öğretisinde birleştirmek yöntemi; bu şekilde çalışan filozofların öğretisi;…
- ekspresyonistkelimeis.Fr.Olayları, varlıkları gerçekte olduğu gibi değil de kendi iç dünyasına göre anlatan sanatçı; ekspresyonist; dışavurumcu; anlatımcı.
- ekspresyonizmkelimeis.Fr.Olayları, varlıkları gerçekte olduğu gibi değil de sanatçının kendi iç dünyasına göre anlatması anlayışına dayanan sanat akımı; ifadecilik;…
- endividüalizmkelimeis.Fr.Bireyin haklarının toplumun haklarından daha önde geldiğini savunan toplumsal görüş; ferdiyetçilik; bireycilik.
- enstrümantalizmkelimeis.Fr.Düşünce, mantık, ahlak gibi soyut kavramlara ait biçimlerin yalnızca hayatın değişik şartlarına uyma araçları olduğunu ve bunların ancak yararlı…
- entelektüalizmkelimeis.Fr.Akılla ölçme ve muhakeme etmeye dayalı bilme gücünün, duyguların ve iradenin üzerinde bir üstünlüğünün bulunduğunu savunan felsefî akım; anlıkçılık;…
- eristikkelimeis.Fr.Tartışmayı, konuşmayı bir araç olarak değil de amaç olarak gören yöntem; müşagabe; didişim.
- fenomenizmkelimeis.Fr.Zaman ve mekân içinde ortaya çıkan ve deney konusu olabilecek olaylardan başka hiçbir şeyin var olmadığını ileri süren doktrin; görüngücülük;…
- fideizmkelimeis.Fr.Dinî inancın aklın işi olmadığını, duyguların ve imanın eseri olduğunu savunan; aklın yerine imanı yerleştiren öğreti; inancılık.
- finalistkelimeis.Fr.Sonuç karşılaşması yapacak takımlardan her biri.
- finalizmkelimeis.Fr.Her şeyin bir erekle belirlendiğini, her şeyin bir ereklik yasasına göre olup bittiğini benimseyen görüş; erekçilik.
- fizyokrasikelimeis.Fr.Toplum düzeni hakkında genel bir teori ileri süren ve biri doğal düzen, diğeri safi ürün olmak üzere iki temel kavrama dayanan ve esasını tarımsal…
- fizyolojistkelimeis.Fr.Fizyoloji ile uğraşan.
- formalizmkelimeis.Fr.Dış görünüşe, biçime önem verme şeklindeki tutum; buna sıkı sıkıya bağlılık; biçimcilik; şekilcilik.
- hedonistkelimeis.Fr.Hazcılıkla ilgili olan.
- hilozoizmkelimeis.Fr.Maddenin canlılığını, madde ile hayatın birbirinden ayrılmazlığını, evrenin tüm ve tek varlık olduğunu ileri süren görüş; canlı özdekçilik.
- hümanistkelimeis.Fr.Kendini eski dil ve edebiyatları öğrenmeye adamış bilim adamı.
- idealizmkelimeis.Fr.Bir ülküyü kendine kılavuz edinme, ya da bir ülküye özlemle bağlanma durumu; mefkûrecilik.
- ideolojikelimeis.Fr.Siyasi ve toplumsal bir öğreti oluşturan, bir partinin, bir sosyal sınıfın veya hükümetin hareketlerine yön veren düşünce ve görüşler sistemi.
- immateryalizmkelimeis.Fr.Berkeley tarafından kendi öğretisini adlandırmak için kullanılan ve maddenin kendine özgü bir gerçekliği olmadığını kabul eden öğreti.
- indeterminizmkelimeis.Fr.Her zaman sebep-sonuç ilişkilerinin geçerli olmadığını, bir sebebe bağlı olmayan olayların da var olduğunu öne süren, gerekircilik karşıtı felsefî…
- irrasyonalizmkelimeis.Fr.İnsanın edindiği bilgilerin temelinde aklın bulunmadığını, sevgi, duygu ve içgüdülerin esas olduğunu, aklın ise ikinci planda kaldığını ileri süren…
- Kartezyenizmkelimeis.Fr.bknz. Descartçılık; Dekartçılık; Kartezyen felsefe
- konseptüalizmkelimeis.Fr.Kavramın, onu bildiren dildeki karşılığı olan kelimeden ve sözden farklı bir gerçekliği olduğunu, gerçeğin zihinde bulunmadığını ileri süren…
- kozmogonikelimeis.Fr.Kâinatın meydana gelişini, kökenini, doğuşunu ve yaratılışını açıklamaya çalışan kuram; evren doğumu.
- kozmolojikelimeis.Fr.Evreni yöneten genel yasalar bilimi; evren bilimi.
- kritisizmkelimeis.Fr.Bilgiyi eleştiren ve aklın sınırlarını belirlemeye çalışan Alman filozofu Kant’ın felsefesi; eleştirici felsefe; eleştirimcilik; eleştiricilik;…
- materyalizmkelimeis.Fr.Maddeyi tek gerçeklik olarak kabul eden, düşünceyi de maddî bir olgu olarak ele alan felsefî öğreti; ruhçuluğun karşıtı olarak maddeden başka bir…
- mekanizmkelimeis.Fr.bknz. mekanikçilik
- modelkelimeis.Fr.Çoğaltmak veya büyüterek yapmak amacıyla meydana getirilmiş bir şeyin örneği.
- monadizmkelimeis.Fr.Monatçılık.
- monadolojikelimeis.Fr.Monatların felsefe kuramı.
- nativistkelimeis.Fr.Zaman, mekân ve Allah kavramlarının doğuştan olduğunu ileri süren; doğuştancı; fıtriyeci.
- nativizmkelimeis.Fr.Zaman, mekân ve Allah kavramlarının doğuştan olduğunu ileri süren felsefî görüş; doğuştancılık; fıtriye.
- natürizmkelimeis.Fr.Yaşama biçimi, beslenme vb. konularda kent ve sanayi ortamlarından uzak durarak doğayı izleme gereğini amaç edinen öğreti; doğacılık.