değil
kelimeis.Köken
eT.taġ (yok) + ol (o) > taġol > degül > değil
دكل
Anlamlar
- 1
Cümlenin anlamını olumsuz hâle getirmek için -im, -sin, -dir, -idi, -ise, -iken gibi eklerin başına getirilir; ek fiilin olumsuzu.
- 2
Çekimli fiillerin anlamını pekiştirir. “Bu söz üzerine artık size gelecek değilim.”
- 3
Fiilleri aynı olan iki yargıdan birini reddetme ve olumsuzluk anlamı katar. “Bu direniş işgalcilerin değil, Türk milletinin arzusuna uygun olacaktır.”
- 4
Çoğunlukla kıyaslama bildiren ögeler arasında asıl ögeden öncekini olumsuzlaştırır. “Paranı değil, sevgini istiyorum.”
Bu sözcükle kurulan deyimler48
- adam değil cüdam
- adı lazım değil
- Ağzı torba değil ki büzesin
- Âlemin ağzı torba değil ki büzesin.
- Allah yapısı değil kul yapısı
- ar yılı değil kâr yılı
- aşağı değil
- atla deve değil
- ayran içmeye geldik, ara açmaya değil
- az buz değil
- az değil
- Boş durulacak zaman değil
- da~ değil
- değil idiğü
- değil ki
- dek değil
- Deli olmak işten değil
- dert değil
- Deve değil ki yedi yerinden boğazlayasın
- doyumluk değil tadımlık
- eksiği değil
- fena değil
- Hayra alamet değil
- hiç değil
- hırlı ayakkabı değil
- hoş değil
- İnanılır gibi değil
- iş değil
- kazın ayağı [Ar. ḳażiye-i ʿanhā (sonuç önermesi)] öyle değil
- kaziye-i anhā öyle değil
- layık değil
- muşlar değil idi
- o değilden
- olacak gibi değil
- Ölüm değil ya!
- para ile değil
- parayı araya değil paraya vermek
- saçım değil, saç bağım değil
- Sağlam ayakkabı değil
- tek değil
- tekin değil
- tevekkeli değil
- uçsa da kuş değil
- var değil
- yabandan değil
- yenilir yutulur bir şey değil
- Yenir yutulur gibi değil
- yeri değil