-maz

Anlamlar

1. 1

   Türkçenin bütün devirlerinde ve şivelerinde yaygın biçimde kullanılan olumsuz anlam taşıyan sıfat fiil eki; fiillerden sıfat fiil yapan geniş zaman “-r” ekinin olumsuzu, işlektir. bilig bil-mez kişi (cahil kimse), “Yara-maz gelecilerden saklaya.” Miftahu’

2. 2

   Kalıcı sıfatlar da yapar. yara-maz.

3. 3

   Fiilin köküne nitelik ve özellik kavramı katarak sıfatlar yapar

   inanılmaz (olay), tükenmez (kalem), çıkmaz (sokak)

4. 4

   Bu ekin olumlu biçimi olan ‑ir sıfat-fiil eki ile birlikte yapılan ikilemelerde anlamı kuvvetlendirerek zarflar yapar

   gelir gelmez (patladı), doğar doğmaz (et ve ekmek istemiş)

5. 5

   Her iki kelimede de anlamı kuvvetlendirerek sıfatlar yapar: bitmez tükenmez (mal) / dolmaz taşmaz (kese).

6. 6

   Fiilin kökünün belirttiği eylem anlamına uygun olan nitelikleri taşıyan kalıcı isimler yapar

   taşınmaz, çakaralmaz, tükenmez, akmaz

7. 7

   Kişi ad ve soyadlarının çoğu da bu ek ile türetilmiş kelimelerden yapılmıştır. Yılmaz, Korkmaz, Sönmez.