ki

Anlamlar

1. 1

   Birbiri ile anlam ilişkisi bulunan cümleleri birbirine bağlar “Erkenden gidelim ki yer bulabilelim.”

2. 2

   Cümlede özne veya tümleç durumunda bulunan ögeleri güçlendirir ve cümlenin temel bölümüne bağlar. “Önce sizi aradım ki zor durumda kalmayasınız.”

3. 3

   “Öyle; o kadar; o denli” gibi ögelerle birlikte kullanılarak sonuç bildiren cümleye geçiş ve anlama güç katar. “Öyle bir bağırdı ki ödüm koptu.”

4. 4

   Aslında bir varlığın sıfatı olan ortaçlar yan cümle olarak kullanıldığı zaman o yan cümleyi yükleme bağlar, (Daha çok yabancı dillerden çevirilerde kullanılır). “Bir koltuk ki oturanı yakar. (oturanı yakan bir koltuk)”

5. 5

   Aynı anda yapılan ve birinci eylemin yapılışından sonra ortaya çıkan ve şaşkınlığı ifade eden ikinci bir eylemi bildiren cümleleri birbirine bağlar. “Şöyle bir dokundum ki elleri buz gibi olmuş.”

6. 6

   Aslında bağ fiille kurulabilen bir cümleciği bulunan birleşik cümleyi iki ayrı cümle hâlinde birbirine bağlar. (Daha çok yabancı çevirilerin etkisi ile kullanılır.) “Bütün balıkçılar bilir ki böyle bir fırtınada balığa çıkılmaz.” (Böyle bir fırtınada balı

7. 7

   İkincisi birincinin muhtemel bir sebebi olan iki cümleyi birbirine bağlar. “Amcam bize gelmiş olmalı ki arabası kapının önünde duruyor.”

8. 8

   İkincisi birincisinin açıklaması olan, özneleri ortak iki cümleyi birbirine bağlar. “Bu at öyle hızlıdır ki arkasından kurşun bile yetişemez.” (Bu at arkasından kurşun bile yetişemeyecek kadar hızlıdır.)

9. 9

   Birbiri ile sebep-sonuç ilişkisi içinde bulunması gereken ilki olumsuz, ikincisi olumlu iki cümleyi birbirine bağlar. “Çiğ yemedim ki karnım ağrısın.”

10. 10

    Beklenmedik bir durumla karşılaşmada şaşkınlık ifade etmek için birinci cümledeki eylemin yapıldığı sırada ikinci cümledeki eylemin gözlemlendiğini bildirir. “Baktım ki herkes uyuyor.” (Herkesin uyuduğunu görünce şaşırdım).

11. 11

    İlki, ikincisinin amacı durumunda olan iki cümleyi birbirine bağlar. “Kapıyı araladım ki havalandırma kolay olsun.”

12. 12

    “Bilmem” fiili ile bir soru cümlesini birbirine bağlayarak çaresizlik veya tereddüt anlatır. “Bilmem ki buna can dayanır mı?”

13. 13

    Yakınma, kınama, beğenmeme, yerme gibi duyguları ifade edebilmek için bazı ünlem cümlelerinin sonuna konur. “Böyle olmaz ki!”

14. 14

    Şüphe, endişe ve korku anlatmak için soru cümlesinin sonuna getirilir. “Böyle gider mi ki?”

15. 15

    Bazı kelimelerle birleşme ve kaynaşma yoluyla zarflar, edatlar meydana getirir. “Çünkü, belki; halbuki, sanki, mademki.”

16. 16

    Kesik cümlelerin sonuna getirilerek aşırılık; coşku, abartma ifade edilir. “O kadar eğlendik ki...”

17. 17

    Soru edatı ile birlikte cümleye olumsuzluk anlamı katar. “Ağzından çıkanı biliyor mu ki?”

18. 18

    “Kim, ne” gibi soru zamirleri ile birlikte cümleye olumsuzluk anlamı katar. “Kim biliyor ki?”