ne

Anlamlar

1. 1

   Soru zamiri; hangi şey.

   [ETY][EUTS][Gabain][Üç İtigsizler]

2. 2

   Dilek-şart ve şart birleşik zamanlı fiillerden önce gelerek herhangi bir şey veya her şey anlamını verir.

3. 3

   Çoğul olarak kullanıldığında, birçok şey anlamını verir.

4. 4

   Yüklem olarak kullanıldığında ilgisiz kalma anlamı verir. Âlemin karısından bana ne?

5. 5

   Özne, nesne ve yüklem olarak soru cümlesi kurar.

6. 6

   Yönelme durumundaki isim ve kişi zamirlerinden sonra geldiğinde, eylemin, işin veya durumun belirtilen kimse ile ilgisinin bulunmadığını bildirir. Kıyafetimizden ona ne?

7. 7

   {eAT}{eT}sf.Hangi. “Sen ne bağın gülü, kangı bahçanın sünbülüsün?” Ebamüslimname.

   [ETY][EUTS][Tekin][İKPÖy.]

8. 8

   {eAT}Neyin nesi; kim? “O kedhüda nedir, hangi tarihten nasb olunmuştur?” Şeriye Sicilleri B.

9. 9

   {eAT}{eT}zf.Nasıl; ne şekilde? “Ol ne âşıktır ki candan kayıra..” Mantıkuttayr.

   [ETY][EUTS]

10. 10

    Abartma, aşırılık bildirir. Bu ne bağırtı böyle?

11. 11

    Soru yoluyla itiraz için kullanılır; kızgınlık bildirir. Ne bağırıyorsun?

12. 12

    Soru yoluyla, eylemin gereksizliğini vurgulamakta kullanılır. Ne çırpınıyorsun, aldırdığı bile yok.

13. 13

    Şaşma bildirir. Ne çocuk!

14. 14

    {eAT}Bir sıfattan önce gelerek sıfatı güçlendirir; çokluk, aşırılık bildirir; pek çok; ne kadar; ne çok. Ne sıcak! “Ne cimri kimse olursun, bari bir kuzu boğazla, bahasın verelim.” Hamzaname

15. 15

    Bir eylemden önce gelerek eyleme aşırılık anlamı katar; pek çok. Ne konuştu!

16. 16

    {eAT}Yakınma bildirir; ne olur; ne var? Ne gürültü bu? “İletsem ne ana bu armağanı.” Muhammediye.

17. 17

    Miktar sormakta kullanılır. Ne verdin buna?

18. 18

    {ağız}{eT}Sebep sormak için kullanılır; niçin; niye? Ne gereği vardı?

    [DS]

19. 19

    ünl.Ünlem olarak şaşma ve kızgınlık bildirir. Ne, öldü ha! Ne, olmaz öyle şey!

20. 20

    {ağız}zm.... gibi şeyler; falan.

    [DS]

21. 21

    ünl.Önüne geldiği kelimenin belirttiği kavramın yokluğunu veya gereksizliğini belirtir. Ne gam!

22. 22

    {eAT}“Ya!” anlamında kullanılır. “Kanı ol Allah’tan gayri ilah tutunub tabduğunuz, gelse sizi bu azaptan kurtarsa ne!” Tefsir-i Ebi Leys Tercümesi.