144 madde
- āheng-i ezelîdeyimÖncel düzen.
- ahlak yasasıdeyimİnsanın mutluluğa ulaşması için uyması gerekli kurallar bütünü. «Mutluluğa lâyık olmanın yolunu göstermekten başka bir nedene dayanmayan yasaya ahlak…
- araz-ı āmdeyimBir kategoriye giren, her şeye nispet edilebilen vasıf.
- araz-ı hāsdeyimBir kategoriye giren nesnelerden bir kısmına özgü nitelik.
- araz-ı lāzımdeyimÖzden ayrılması olanaksız durum.
- belkili yargıdeyimKant felsefesinde, özne ile yüklem ilişkisi sadece mümkün görülen yargı.
- ben dışıdeyimÖzneden başka bütün nesneler.
- ben içincideyimBeniçincilik yanlısı olan; ben merkezci.
- ben içincilikdeyimKişinin benliğini evrenin merkezi sayan dünya görüşü; ben merkezcilik, egosantrizm.
- bilgi kuramıdeyimBilginin elde edilişini, yöntemlerini, geçerlilik ve güvenirlilik durumlarını ele alan felsefe disiplini; epistemoloji.
- bilim kuramıdeyimBilimlerin ortaya koyduğu düşünsel sorunları inceleyen, her bilimin tek tek yöntemlerini, ilkelerini, var sayımlarını araştıran felsefe dalı.
- canlı özdekçilikdeyimEvrenin temeli olarak düşünülen maddenin canlı olduğunu savunan görüş; hilozoizm.
- cüz'-i ferdiyedeyimAtomculuk.
- değer ahlakıdeyimKonusu değerler olan ahlak felsefesi.
- değer duygusudeyimDeğerleri doğrudan doğruya içten kavratıp yaşatan duygu.
- değer felsefesideyimEkonomik, kültürel, mantıksal, ahlaksal, estetik ve dinsel değerleri inceleyen felsefe bölümü.
- değer göreceliğideyimDeğerlerin belirli bir özneye göre olduğunu, çağ ve kültüre göre değişim gösterdiğini savunan görüş.
- değer kuramıdeyimDeğerleri önem sırasına göre ayırıp sınıflandırarak ve en yüksek değeri araştırarak bir değer ölçüsü bildiren görüş.
- değer yargısıdeyimDeğerleri yargılayıp değerlendiren kural koyucu düşünce.
- değerler dizisideyimNietzsche'nin bir nesnenin ötekine üstün bulunduğu, tercih edildiği sıra düzenini göstermek üzere kullandığı terim; paradigma.
- deney önermelerideyimKavramsal olarak türetilmemiş, deneye dayanan önermeler.
- deney yargılarıdeyimDuyusal yargılardan farklı olarak nesnel geçerliği olan deneysel yargılar.
- devlet felsefesideyimDevletin ve toplumsal hayatın özü, doğuşu, anlamı, temel ilke ve biçimleri hakkında geliştirilen öğretiler.
- dil felsefesideyimDilin kökeni, özü, anlamı ve yapısı üzerine araştırmalar yapan felsefe dalı.
- din felsefesideyimDinin ilkelerinin özünün ve anlamının dayanaklarını bulmayı amaçlayan felsefe dalı.
- dirim bilimcilikdeyimGerçekliği tek yanlı olarak yalnızca dirim bilimsel açıdan inceleyen, organik hayatın kavramlarını, öteki gerçeklik alanlarına da uygulamaya çalışan…
- dış âlemdeyimBilincimizin karşıtı olarak, algıladığımız nesnelerin tümü.
- dış dünyadeyimÜlke dışı.
- dış kutsaldeyimKutsallıkla ilgisi olmayan; kutsallığa ne uygun ne de karşıt olan.
- doğa felsefesideyimDoğa üzerine, doğanın özü, biçimleri ve gerçekleri üzerine ya da doğa bilimlerinin ana kavramları ve temelleri üzerine yönelen felsefe dalı.
- doğa ötesideyimDuyularımızla algılayamadığımız varlıkların sebeplerini ve temellerini araştıran felsefe; fizik ötesi; metafizik.
- doğal ışıkdeyimİnsanın içinde var olan ve bilgi elde etmeye olanak sağlayan ışık.
- dolaysız bilgideyimAkıl yürütme katılmaksızın, doğrudan doğruya sezgi yoluyla edinilen bilgi.
- dünya görüşüdeyimKişinin dünyayı kavrayış ve algılayış biçimi.
- düşün yapıdeyimBir millet, sınıf, meslek veya dinî herhangi bir toplumsal grubun yaşayışına yön veren ve kendi içinde uyumlu bir düzen oluşturan düşünce, inanç ve…
- düşünme yasalarıdeyimDoğru düşünmenin belli şartlarını ve nasıl gerçekleşmesi gerektiğini belirleyen kurallar
- düşünüş ahlâkıdeyimAhlâkî eylemlerin değerlendirilmesinde başarıyı değil de düşünüşü esas alan görüş.
- duyusal duyumlardeyimGörme, işitme, koklama, tat alma, dokunma, basınç, ısı duyumları, hareket ve durum duyumları, acı ve organ duyumları.
- ereksel nedendeyimTemelde bulunan erek veya varılmak istenen ereğe götüren sebep.
- erkin incelemedeyimDinin ileri sürdüğü inançları eleştirmek serbestliği.
- evren bilimideyimEvreni yöneten genel yasalar bilimi; kozmoloji.
- evren doğumudeyimKâinatın meydana gelişini, kökenini, doğuşunu ve yaratılışını ilkel efsanelere dayanarak açıklamaya çalışan kuram; kozmogoni.
- fıkdān-ı temyîzdeyimZihin darlığı.
- gayr-i ahlākiyedeyimTöreselsizcilik.
- gayr-i zātîdeyimKişiden değil, dıştan gelen; zatta bulunmayan.
- gölge olaydeyimOlaya katıldığı hâlde hiç etkisi olmayan.
- görüngü bilimideyimVarlıkların özünü, bilincin aşkın yapılarını bilincin dolaysız verilere dönüşü yoluyla kavramasını öngören felsefî yöntem; olay bilimi; fenomenoloji.
- güzel duyudeyimGüzellik duygusu ile ilgili olan; estetik.
- hakîkat hükmüdeyimGerçeğin yargısı.
- heple hiç ilkesideyimEvrensel bir konu üzerinde ileri sürülen bir yargının o tür ve cinsin bireyleri için de geçerli ve doğru olması ilkesi.