500+ madde
- bağlaç grubudeyimBağlaç ile birbirine bağlanmış aynı nitelikte iki ve daha çok kelimeden oluşan öbek; bağlaç öbeği.
- bağlaçlı tamlamadeyimİsimleri ve sıfatları arasına bağlaç almış bulunan isim veya sıfat tamlaması.
- bağlaçlı yan cümledeyimBirleşik cümlelerden ki bağlacıyla bağlanmış olan yan cümle.
- bağlama edatıdeyimSöz içinde kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri birbirine bağlayan veya aralarında ilgi kuran, tek başına belli bir anlamı olmayan kelimeler.
- bağlama zarf fiilideyimKendisinden sonra gelen fiile zaman, kip ve kişi bakımından uyan çoğunlukla ve bağlacı yerine kullanılan zarf fiil. “Erken yatıp erken kalkmalı.”
- bağlantı kelimesideyimBirbirine benzer iki kavram arasında ilişki kuran, bir cümleyi diğer cümleye veya tümleci tümlenene bağlayan kelime; bağlaç; bağlama edatı.
- basit cümledeyimTek yüklemli cümle.
- basit kelimedeyimKök halinde bulunan kelime; yalın kelime.
- basit zamandeyimFiil çekimlerinde yardımcı fiil veya ek fiil kullanmadan yapılan çekim.
- Batı TürkçesideyimTürkiye, Kıbrıs, Batı Trakya, İran, Irak, Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Kırım, Kuzey Kafkasya, Suriye ve Romanya'da konuşulan Türk dili;…
- beklenmezlik fiilideyimBir işin istenmeden, arzu edilmeden meydana geldiğini ifade eden, -eceği yapılı sıfat fiile tutmak yardımcı fiilini getirerek yapılan birleşik fiil.
- belgisiz sıfatdeyimİsimlerin anlamını belirsiz ve genel bir şekilde belirten sıfat.
- belgisiz zamirdeyimYerini tuttukları varlıkları kesin bir sınırlılık içinde değil de belirsizlik içinde karşılayan zamirler.
- belirli geçmişdeyimFiilin belirttiği eylemin içinde bulunulan zamandan önce yapıldığını veya olup bittiğini kesin bir dille bildiren kip; -di'li geçmiş, görülen geçmiş.
- belirli nesnedeyimGeçişli fiilin yapıldığını bildirdiği eylemden doğrudan etkilenen ve ismin yükleme hali ile belirlenmiş olan cümle ögesi; -i hâl eki almış nesne.
- belirsiz geçmişdeyimFiilin belirttiği eylemin, içinde bulunulan zamandan önce olup bittiğinin başkasından öğrenildiği veya belirtilerinden tahmin edildiğini ifade eden…
- belirtili nesnedeyimCümlede geçişli fiille kurulu bir yüklemin belirttiği eylemden etkilenen ve ismin belirtme durumunda bulunan öge.
- belirtili tamlamadeyimBelirlenmiş bir kavramı içermek üzere tamlayanı ilgi (-in) halinde; tamlananı da iyelik üçüncü kişi (-i; -leri) ekini almış olan isim tamlaması.
- belirtisiz nesnedeyimGeçişli bir fiille kurulmuş cümlede yüklemin belirttiği eylemden etkilenen ve yalın halde bulunan öge.
- belirtisiz tamlamadeyimBelirlenmemiş bir kavramı içermek üzere tamlayanı yalın, tamlananı iyelik üçüncü kişi (-i; -leri) ekini almış bulunan isim tamlaması.
- belirtme durumudeyimCümlede yüklemin bildirdiği eylemden doğrudan etkilenen nesne arasındaki bağıntıyı belirten durum; yükleme durumu; -i hâli; akkuzatif; mefulünbih.
- belirtme grubudeyimTamlamalardan daha geniş kelime grubu.
- belirtme sıfatıdeyimİsimleri gösterme, soru, sayı veya belgisizlik yönlerinden belirten sıfat.
- betimsel dil bilgisideyimBir dilin belirli bir çağını inceleyen dil bilgisi; betimlemeli dilbilgisi, tasvirî dil bilgisi.
- biçim birimdeyimKelimeleri kullanım açısından biçimlendiren, çoğu ek olan dil ögeleri; morfem.
- bildirme cümlesideyimYüklemi bildirme kiplerinden birisi ile kurulu olan cümle.
- bildirme ekideyimİsim cümlelerinde bildirme görevi yüklenen –im, -sin, -dir ekleri.
- bildirme kiplerideyimYapılan, yapılmakta veya yapılacak olan eylemleri zamana bağlı olarak belirten kipler.
- birleşik cümledeyimBir ana cümle ile bir veya birden fazla yan cümleden kurulmuş cümle.
- birleşik fiildeyimBir kelime ile biçim ve anlam bakımından kaynaşıp kalıplaşan fiil.
- birleşik isimdeyimBirleşik kelime biçiminde olan isim.
- birleşik kelimedeyimSes düşmesi veya türemesi gibi ses olayları meydana gelmiş, üzerindeki ekin görevini yitirmesi veya anlam kayması dolayısıyla aralarına ek…
- birleşik zamandeyimBir fiilin köküne önce kip eki daha sonra da ek fiilin, geniş zaman, görülen geçmiş zaman, öğrenilen geçmiş zaman, şart çekimlerinden birini getirmek…
- bitirme fiilideyim“-miş yapılı” bir sıfat fiile “olmak” yardımcı fiili getirilerek yapılan ve yardımcı fiilin belirttiği zamandan önce işin olup bittiğini ifade eden…
- bitişken dildeyimKelime çekimleri ve türetmeler yapılırken kelime kökü değişmeyen, çeşitli dil işlevleri kökün başına veya sonuna getirilen ekle yürütülen dil;…
- boğumlanma bölgesideyimAğız boşluğunda seslerin oluştuğu bölgelerin biri.
- boğumlanma noktasıdeyimAğız boşluğunda seslerin meydana geldiği noktaların her biri; çıkak; mahreç.
- bükülgen dildeyimKelime çekim ve yapımları köklerdeki ses değişmeleri ile yapılabilen dil grubu; bükünlü dil; kök bükünlü dil.
- bükünlü dildeyimKelime üretim ve durum, cins, kişi, zaman, kip, çatı ve sayı gibi çekimler sırasında, kelimenin kökünde değişiklik olan dil; bükülgen dil; tasrifî…
- bulunma durumudeyimFiilin belirttiği edimin gerçekleştiği yeri gösteren ismin hâli; kalma durumu; lokatif; -de hali.
- büyük sesli uyumudeyimTürkçe kelimelerde ilk hecenin ünlüsü kalın ise diğer hecelerin ünlüleri de kalın; eğer ilk hecenin ünlüsü ince ise diğer hecelerin ünlüleri de ince…
- büyük ünlü uyumudeyimbknz. büyük sesli uyumu
- cahd-ı müstağrakdeyimArap dilbilgisinde, bir diğer olumsuz geniş zaman kipi.
- cahd-ı mutlakdeyimArap dilbilgisinde, olumsuz geniş zaman kipi.
- çatı eklerideyimFiil köklerine getirilerek fiillerin çatısını ve anlamını değiştiren ekler.
- çekim ekideyimKelimeleri cümlede kullanırken onları birbiri ile ilişkilendiren ekler.
- cem-i müennesdeyimArapçada, "-āt" eki ile yapılan çoğul.
- cem-i mükesserdeyimArapçada kelimelerin kökü değiştirilerek yapılan semaî çoğul.
- cem-i mütekellimdeyimÇokluk birinci kişi.
- cem-i müzekkerdeyimArapçada "-in" ve pek az da "-un" ile yapılan çoğul.