500+ madde
- insancılkelimesf.(Hayvanlar için) insana alışkın olan, insandan kaçmayan; ehli.
- insaniçincikelimesf.Ar.İnsanı evrenin merkezi sayan, diğer yaratıkların sadece insanlar için yaratıldığını savunan felsefî akımla ilgili; insanmerkezci; antroposantrik.
- insaniçincilikkelimeis.Ar.İnsanı evrenin merkezi sayan, diğer yaratıkların sadece insanlar için yaratıldığını savunan felsefî akım; insanmerkezcilik; antroposantrizm.
- insanseverkelimesf.Ar.(Siyasi görüşler, doktrinler için) insanları, insanca davranmayı, iyilik yapmayı hedef alan.
- insanüstükelimesf.Ar.İnsan gücünü ve yeteneklerini aşan; fevkalbeşer.
- intifa'iyekelimeis.Ar.Faydacılık.
- intihabiyekelimeis.Ar.Kurulmuş olan sistemlerden kendisine uygun olanı seçip almak ve kendi öğretisinde birleştirmek yöntemi; bu şekilde çalışan filozofların öğretisi;…
- intikadiyekelimeis.Ar.Bilgiyi eleştiren ve aklın sınırlarını belirlemeye çalışan Alman filozofu Kant’ın felsefesi; eleştirici felsefe; eleştiricilik; eleştirimcilik;…
- intikalkelimeis.Ar.Bir yerden başka bir yere geçme; yer değiştirme; göçme.
- intizakelimeis.Ar.Bir şeyi zorla yerinden koparıp ayırma; çekip koparma.
- iradecilikkelimeis.Ruhsal ve ahlakî olay, olgu ve davranışlarda akıl ve bilgiden çok iradeye üstünlük tanıyan, bilgi sürecinin temelinde iradenin yattığını, davranış ve…
- iradiyekelimeis.Ar.Ruhsal ve ahlakî olay, olgu ve davranışlarda akıl ve bilgiden çok iradeye üstünlük tanıyan, bilgi sürecinin temelinde iradenin yattığını, davranış ve…
- irfaniyekelimesf.Ar.İrfanla ilgili; irfana ait.
- irrasyonalizmkelimeis.Fr.İnsanın edindiği bilgilerin temelinde aklın bulunmadığını, sevgi, duygu ve içgüdülerin esas olduğunu, aklın ise ikinci planda kaldığını ileri süren…
- isbatiyekelimeis.Ar.Fizik ötesi açıklamaları gereksiz bularak görüşlerini deneylere, olgulara, gerçeklere dayayan felsefe akımı; olguculuk; pozitivizm.
- iskenderiyecilikkelimeis.Yun.İskenderiye okulunun felsefe sistemi.
- ismiyekelimeis.Ar.Görünen şeylerin kendi başlarına birer varlıkları bulunmadığını, ancak bunların zihnimizde canlandırdığımız görüntüleri ile var gibi sandığımızı…
- ismiyunkelimeis.Ar.Adcılık görüşüne taraftar olanlar.
- isneyniyetkelimeis.Ar.Bazı mantıksal eklemler arasında var olan karşılıklı oluş ilişkisi; ikilik; düalite.
- ispatlamakkelimef.Bir şeyin doğruluğunu veya gerçekliğini delillerle kesin biçimde ortaya koymak; kanıtlamak; ispat etmek.
- istenççilikkelimeis.Ruhsal ve ahlakî olay, olgu ve davranışlarda akıl ve bilgiden çok iradeye üstünlük tanıyan, bilgi sürecinin temelinde iradenin yattığını, davranış ve…
- istidlalkelimeis.Ar.Bir konuda delil, belge veya verilere dayanarak sonuç çıkarma; bir yargıya varma; akıl yürütme; kanıtlama.
- istihzarikelimeis.Ar.Tasarımlı.
- istikrakelimeis.Ar.Birinin okumasını isteme.
- istiladkelimeis.Ar.Çocuk isteme; çocuğu olmasını isteme.
- istilzaziyekelimeis.Ar.Hazza ve zevk almaya hastalık derecesinde düşkün olma durumu.
- işrakîkelimesf.Ar.Pythagoras felsefesine tabi olan.
- işrakiyekelimeis.Ar.Felsefede akıl, tasavvufta vecit yerine sezgiye, keşfe önem veren, Aristo felsefesinde kaynaklarını bulan Yeni Eflatuncu felsefeye dayanan İslami…
- işrakiyunkelimeis.Ar.Allah’ı ve zihnî faaliyetleri bir ışık, bilgi dünyamızı ise yukarıdan gelen bir aydınlanma olarak değerlendiren görüşten yana olan.
- ittifakiyekelimeis.Ar.Ruh ve madde arasındaki bağın Allah tarafından kurulduğunu ileri süren görüş; okasiyonalizm.
- ittisaiyetkelimeis.Ar.Bolluk; genişlik.
- iyimserkelimesf.Her şeyin iyi yanını ele alan; nikbin; optimist.
- iyimserlikkelimeis.İyimser olma durumu.
- izafetkelimeis.Ar.İki şey arasındaki ilgi; bağlantı; ilişki; münasebet; görelik.
- izafikelimesf.Ar.Bağlı olduğu nesne veya olay ile ilgili olarak değişen; bağlı, bağıntılı; bağlantılı; göreli; göreceli; özgül.
- izafiyekelimeis.Ar.Bilginin gerçekliğini ve değerini başka bilgilere göre, bağlantılı olarak ifade eden felsefî görüş; görelilik; bağıntıcılık; görecilik; rölativizm.
- kablîkelimesf.Ar.Hiçbir deney ve araştırmaya dayanmadan; a priori.
- kadercilikkelimeis.Bütün olayların tek ve tabiat üstü bir güç tarafından, değiştirilemez şekilde önceden belirlendiğini ve bu biçimde geçeceğini, kişinin artık onu…
- kaderiyekelimeis.Ar.Kader anlayışına karşı insanın yaptığı işlerin yaratıcısı ve sorumlusu olduğunu kabul eden Mutezile’nin bir kolu; kaderî.
- kaderiyunkelimeis.Kadercilik.
- Kalvencilikkelimeis.Allah ile kul arasına hiçbir kimsenin giremeyeceğini belirterek Hristiyanlığın eski sade hâline dönmesi gerektiğini savunan İ. Calvin’in görüşü ve…
- kanonkelimeis.Yun.Kilise yasası.
- Kartezyen felsefedeyimDescartes'in ortaya attığı gerçeğe ulaşmak için metot olarak şüpheciliği ön plana alan, şüpheler zayi oldukça ileri bir aşamaya geçmeyi öngören…
- Kartezyenizmkelimeis.Fr.bknz. Descartçılık; Dekartçılık; Kartezyen felsefe
- kavramkelimeis.Bir şey veya nesne hakkında zihinde oluşan soyut ve genel tasarım; mefhum; fehva; nosyon, (1935).
- kavramakkelimef.eT.Sıkmak.
- kavramcılıkkelimeis.Kavramın, onu bildiren dildeki karşılığı olan kelimeden ve sözden farklı bir gerçekliği olduğunu, gerçeğin zihinde bulunmadığını ileri süren…
- kayıtımkelimeis.Bir olayın kendi sebepleri üzerindeki etkisi; rücu.
- kayrakelimeis.Sayılan, sevilen büyük birinden gelen karşılıksız yardım, iyilik; lütuf; ihsan; atıfet; inayet.
- kayracılıkkelimeis.Evrendeki bütün olayları İlahî bir sebebe dayandıran, insanların ancak İlahî bağış ile kurtulabileceğini ileri süren erekçi eğilimde bir öğreti;…