500+ madde
- gelecek zamandeyimFiilin belirttiği eylemin gelecek zamanda gerçekleşme durumunu; (-e, -ecek, -esi, -meli, -se ekleri ile yapılır).
- gelecek zaman görünümüdeyimGelecek zaman sıfat fiili ile yardımcı fiilin birlikte kullanılmasıyla ortaya çıkan ve niyet kavramı veren görünüm.
- gelecek zaman kipideyimCümlede fiilin belirttiği eylemin içinde bulunulan zamandan sonraya ait olduğunu sınırlı bir biçimde ortaya koyan kip; (-ecek eki ile yapılır).
- gelecek zaman ortacıdeyimGelecek zaman sıfat fiili.
- gelecek zaman sıfat fiilideyimİsim ve sıfat gibi kullanılan ve gelecek zaman anlamı taşıyan sıfat fiil; (-ecek ve –esi ekleri ile yapılır).
- geleneksel dilbilgisideyimSon birkaç yüzyıl içinde ortaya çıkan dil kuramlarından biri çerçevesinde değil de bir dilin geçmişten beri yapıla gelen çalışmalarına göre o dilin…
- gelişmeli ses bilimideyimDildeki her türlü ses olayını tarihî akışa göre ele alan ses bilimi dalı.
- genel dil bilimideyimDilleri bir bütün olarak ele alıp bunların ortak özelliklerini, işleyiş ve evrim koşullarını araştıran, dil olaylarının genel görünümlerinin yanı…
- genel dilbilgisideyimBilinen bütün diller için geçerli kurallar taşıması gerektiği iddia edilen dilbilgisi; evrensel dilbilgisi.
- genel ses bilimideyimSes biliminin bütün alt dalları ile ilgili olan ve onların verilerinden yararlanan ses bilimi alanı.
- genel sözlükdeyimBir dilin söz varlığını, temel sözlerin yanında deyim, terim ikileme gibi kavramları ile birlikte açıklayan sözlük.
- geniş çevriyazıdeyimYalnızca ses birimlerini gösteren, onların ses birimi değişkelerini göstermeyen yazı.
- geniş ünlüdeyimSöylendiği zaman alt çenenin açılması ile ağız boşluğunun fazla olduğu /a/, /e/, /o/, /ö/ ünlüleri.
- geniş zamandeyimFiilin belirttiği iş, hareket, oluş ve kılışın her zaman yapıldığını, yapılmakta olduğunu veya yapılacağını belirten ve dilimizde -ir, -r ve –er…
- geniş zaman görünümüdeyimGeniş zaman sıfat fiili ile bir yardımcı fiilden meydana gelen görünüm.
- geniş zaman kipideyimGeniş zaman çekimi ile yapılan kip.
- geniş zaman ortacıdeyimGeniş zaman sıfat fiili.
- geniş zaman sıfat fiilideyimFiilin geçmiş, şimdi ve gelecek zamanların üçünü de kapsayacak biçimde yapılışını ifade eden sıfat fiil; -ir, -er, -r, -mez ekleri ile yapılır.
- geniz sesideyimDamak örtüsünün aşağı inmesi ile telaffuz edilen ünlü ve ünsüz sesler.
- geniz ünlüsüdeyimGeniz yoluyla çıkan ünlü; Türkçe'de ñ sesiyle birlikte çıkarılır. "Biñ, Tañrı, yalñız, soñra, buñalmak"
- geniz ünsüzüdeyimGeniz yoluyla çıkan ünsüz; Türkçe'de ng = ñ sesi.
- gerçek öznedeyimCümlede görünüş olarak özne olmadığı hâlde mantık açısından özne sayılan öge.
- gereklilik kipideyimEylemin yapılmasının gerekli olduğunu bildiren isteme kipi; -meli eki ile yapılır.
- gerileyici benzeşmedeyimBir ses birimin kendinden önceki ses birim üzerinde yaptığı benzetici etki; çarşanba > çarşamba.
- Germen dillerideyimAlmanca, İngilizce, Hollandaca, İskandinavca ve Danca.
- gevşek vurgudeyimÜzerinde vurgu bulunan bir ünlüden sonra, ünsüzle başlayan bir hecenin gelişiyle zayıflayan vurgu.
- gevşeyen fonemdeyimSüresi giderek gevşeyen söyleyiş gerilimine eşlik eden ses.
- gezgin sözcükdeyimBir dilden çıkan ve zaman içinde değişikliklere uğrayarak pek çok dilde kullanılan sözcük.
- gırtlak ünsüzüdeyimAkciğerlerden gelen havanın gırtlaktaki yarı kapalı engellere çarpıp gevşemesi ile meydana gelen sert ünsüz: (h).
- gırtlak vuruşudeyimGırtlakta ses tellerinin kasılması ile akciğerden gelen hava akışının birden kesilmesi. (Meselâ: Arapçadan geçen ta'lim kelimesinde kesme işareti [ʿ]…
- giriş durumudeyimKimi dillerde kapalı bir yere girişi belirten ad durumu.
- girişik cümledeyimBir temel cümle içinde birden fazla fiilimsiden kurulu cümle; mudil cümle; karmaşık cümle.
- girişik tamlamadeyimİçinde tümleç, zarf tamlaması, sıfat tamlaması bulunan tamlama.
- gizli dildeyimKullananlardan başkasının anlamadığı dil.
- gönderge işlevideyimİletişim kurulması için dilin üstlendiği bir kaynaktan algılayıcıya ileti yollama işlevi.
- görevsel dil bilimideyimKelimeleri cümle içinde yüklendikleri görevleri açısından inceleyen dil bilimi.
- görevsel ses bilimideyimBir dildeki sesleri üstlendikleri görevler açısından inceleyen ses bilimi dalı.
- görüntüsel göstergedeyimSes bilimsel bir değer taşımayan, göstereni çizim ve resim yoluyla oluşan gösterge.
- görüntüsel yazıdeyimHerhangi bir ses değeri taşımayan işaretlerden oluşan yazı.
- gösterge bilimideyimİletişim amacıyla kullanılan her türlü gösterge sisteminin yapısını, işleyişini inceleyen bilim dalı; im bilimi; semiyoloji; semiyotik.
- gösterim işlevideyimDilin varlıkları, kişileri, nesneleri ve eylemleri gösterim yoluyla anlatma, aktarma olanağını sağlayan işlevi.
- gösterme sıfatıdeyimBir ismi gösterme yoluyla belirten sıfat; işaret sıfatı.
- gösterme zamirideyimVarlıkların yerini gösterme yoluyla tutan zamir; işaret zamiri.
- gösterme zarfıdeyimBir fiilin, bir zamirin anlamını gösterme yoluyla sınırlayan zarf. "Ta uzaklara gitti. İşte yedik."
- güçlü ünlüdeyimBir dilde, diğer ünlülere göre söylenişi daha belirgin ve duyumu daha yüksek olan ünlü, Türkçede "a" güçlü bir ünlüdür.
- gündelik dildeyimÖlçünlü dilin dışında ağız, argo gibi etmenlerin söz konusu olduğu, karşılıklı konuşmalarda daha çok eksiltili anlatımların yer aldığı, sınırlı…
- güzel adlandırmadeyimAnlamı, çağrışımı sevilmeyen, iğrenilen ya da korkulan ögeler taşıyan sözcükler yerine bu çağrışımları engelleyecek başkaca sözcükler kullanma olayı.…
- hafz ü takdîrdeyimKesik cümle.
- hālet-i cerdeyimArap dilbilgisinde kelimenin kesreli hâli.
- halk ağzıdeyimBir dilin belli bir lehçesinin içinde daha küçük ayrılıklar gösteren ve belli yerleşim bölgelerine özgü olan konuşma.