500+ madde
- çokluk ekideyimBir ismi, zamiri veya fiili çoğul hâle getiren ek.
- çokluk eklerideyimİsimleri, zamirleri çoğul yapan "-ler, -lar" ekleri ile yüklemin çoğul olduğunu gösteren şahıs "-ik, -niz, -ler" ve çoğul aitlik (iyelik) bildiren…
- dağılımsal dil bilimideyimDile ait ögelerin cümlede ortaya çıkabileceği çevrelerin toplamını gösteren dil bilimi; dağılımcılık.
- damak ünsüzüdeyimDil sırtı yardımıyla damağın ön veya arka bölümünde oluşturulan ünsüz.
- damak-diş ünsüzüdeyimDil ucunun damak ile diş eti arasında bulunduğu sırada çıkan ünsüzler, (/c/, /ç/, /j/, /ş/).
- dar ünlüdeyimAğız boşluğunun yüksekliği az, ağız geçidindeki yol dar olduğu zaman meydana gelen ünlü (/ı/, /i/, /u/, /ü/).
- değişimli ünsüzlerdeyimÜnsüz uyumuna bağlı olarak ötümlülük (sertlik), ötümsüzlük (yumuşaklık) bakımından birbirinin yerine geçen /p/-/b/, /ç/-/c/, /t/-/d/, /k/-/g/-/ğ/…
- derece-i müsāvātdeyimEşitlik derecesi.
- derece-i tafdîldeyimKarşılaştırma derecesi.
- devrik cümledeyimYüklemi diğer ögelerden önce gelen cümle.
- dil ailesideyimAynı ana dilden türemiş ortak bir kökene bağlanan dillerin oluşturduğu küme.
- dil akrabalığıdeyimTarihi bilinmeyen çağlarda bir ana dilden türeyen diller arasındaki yakınlık.
- dil atlasıdeyimDilleri, lehçeleri veya dilsel olayları yayılış bölgelerine göre gösteren atlas.
- dil bilgisideyimBir dilin ses, biçim ve cümle yapısını inceleyip kurallarını tespit eden bilim dalı; gramer.
- dil bilimcideyimDil bilimiyle uğraşan kişi.
- dil bilimideyimDillerin yapısını, gelişmesini, dünyada yayılmasını ve aralarındaki ilişkileri ses, biçim, anlam ve cümle bilgisi bakımından genel veya…
- dil bilimseldeyimDil bilimiyle ilgili.
- dil birliğideyimAynı dili konuşan bireyler arasındaki duygusal ve kültürel bağlılık.
- dil öbeğideyimBelirli ölçütlere göre sınıflandırmaya tabi tutulan dillerin meydana getirdiği kümelerden her biri.
- dil sesideyimDilin bir hareketiyle söylenen sesler; /d/, /t/, /l/.
- dilek kipideyimDileme, arzu etme kavramı veren ve –se eki ile yapılan kip.
- diş eti ünsüzüdeyimDil ucunun diş etine dokunmasıyla oluşan ünsüz
- diş eti-damak ünsüzüdeyimDil ucunun üst diş etleriyle ön damağa dokunmasından oluşan ünsüz
- diş eti-dudak ünsüzüdeyimAlt dudağın üst dişlere dokunmasıyla oluşan dudak ünsüzleri
- diş ünsüzüdeyimDil ucunun üst diş etlerine dokunması ile oluşan ünsüz; /d/, /t/, /c/, /ç/.
- diş-damak ünsüzüdeyimDil ucunun üst diş etleriyle ön damağa dokunmasından oluşan ünsüz
- diş-dudak ünsüzüdeyimAlt dudağın üst dişlere dokunmasıyla oluşan dudak ünsüzleri
- dolaylı öznedeyimEdilgen çatılı fiilli cümlede tümleç olarak bulunan kelimede saklı bulunan gerçek yapıcı ve olucu durumda bulunan özne; sözde özne. "Ödevler öğretmen…
- dolaylı tümleçdeyimFiilin anlamını tamamlayan ve cümlede yönelme (-e), kalma (-de) ve çıkma (-den) durumlarından birinde bulunan veya edat alan tümleç.
- dönüşlü çatıdeyimFiilin belirttiği eylemin özneye döndüğünü belirten çatı.
- dönüşlü fiildeyimÖznenin yaptığı işin yine öznenin kendi üzerine yöneldiğini belirten fiil çatısı.
- dönüşlü zamirdeyimKişi kavramını pekiştirmekte kullanılan "kendi" kelimesi.
- dönüşlülük ekideyimFiil kök ve gövdelerinden dönüşlü çatı kurmaya yarayan (-n, -l, -ş) ekleri.
- dönüşümsel birleşendeyimÜretici dil bilgisinde söz diziminin derin yapıdan yüzeysel yapıya geçişini sağlayan bölümü.
- dudak benzeşmesideyimDudak ünsüzlerinin veya yuvarlak ünlülerin düz ünlüleri etkileyerek yuvarlaklaştırması.
- dudak ünsüzüdeyimSes yolundan gelen havanın kapalı hâldeki dudaklar birden açılınca dışarıya çıkmasıyla meydana gelen ünsüzler; dudaksıl
- durum belirtecideyimbknz. durum zarfı
- durum dil bilgisideyimCümleyi bir eylem, isimleri bu eyleme belli bir anlam ilişkisi ile bağlı dizimler olarak ele alan ve bu anlam ilişkileri arasındaki bağıntıları derin…
- durum ekideyimİsim ve isim soyundan kelimelerin birbirleriyle veya fiillerle olan ilişki biçimlerini gösteren belirtme (-i), yönelme (-e), kalma (-de), çıkma…
- durum fiilideyimCümlede öznenin belirli bir durumda olduğunu bildiren fiil.
- durum ortacıdeyimGeniş zaman kavramı içinde sıfat olarak kullanılan fiil; durum sıfat fiili.
- durum tümlecideyimBir eylemin hangi şartlarda gerçekleştiğini belirten tümleç.
- durum ulacıdeyimHem bağlama hem de zarf görevi yüklenen fiilimsi; hâl zarf fiili.
- durum zarfıdeyimFiillerin anlamlarını durumları bakımından etkileyen zarflar.
- düz cümledeyimYüklemi diğer ögelerden sonra gelen cümle türü; kurallı cümle.
- düz tümleçdeyimGeçişli fiillerle kurulan cümlelerde hâlde bulunan tümleç; belirsiz nesne.
- düz ünlüdeyimDudakların gerilip düzleşmesi ile meydana gelen ünlü; /a/, /e/, /ı/,/i/.
- düzeltme işaretideyimKalın ünlülerden önce gelen /g/, /k/, /l/ ünsüzlerini ince söyletmek, yabancı dillerden girmiş uzun heceleri belirtmek veya yazılışları aynı,…
- ecvef-i vavdeyimÜçlü kökünün ortası vav olduğu için kelimenin ortasının boş olması durumu.
- edat grubudeyimBir isimle bir son çekim edatının meydana getirdiği kelime grubu.